De body mass index, kortweg BMI, is een van de bekendste maten om te beoordelen of een gewicht bij een lengte past. Huisartsen, diëtisten en online rekenmodules gebruiken hem allemaal. Het getal is snel uitgerekend en makkelijk te vergelijken. Juist die eenvoud maakt dat het soms meer gewicht krijgt dan het verdient.
De berekening is eenvoudig: het gewicht in kilo's gedeeld door de lengte in meters in het kwadraat. Een vrouw van 1,70 meter die 68 kilo weegt, deelt 68 door 2,89 en komt uit op een BMI van ongeveer 23,5.
De grenswaarden
Voor volwassen vrouwen geldt een BMI tussen 18,5 en 25 als gezond. Tussen 25 en 30 is sprake van overgewicht, boven de 30 van obesitas. Onder de 18,5 is er sprake van ondergewicht. Voor mensen van 70 jaar en ouder hanteert het Voedingscentrum een andere marge, van 22 tot 28.
Wat het getal niet laat zien
De BMI maakt geen onderscheid tussen vet en spieren. Een sportieve vrouw met veel spiermassa kan boven de 25 uitkomen zonder te veel lichaamsvet te hebben. Omgekeerd kan iemand met een gezonde BMI toch relatief veel buikvet hebben. Ook leeftijd en lichaamsbouw laat het getal buiten beschouwing. Daarom wordt de BMI vaak aangevuld met de middelomtrek. Bij vrouwen geldt een buikomvang vanaf 80 centimeter als verhoogd risico en vanaf 88 centimeter als sterk verhoogd.
Afslankcoach Rachel Hulshof besteedt in haar uitleg over de BMI voor vrouwen ook aandacht aan die beperkingen. Het getal zegt iets over de verhouding tussen lengte en gewicht, maar niets over de verdeling van vet en spieren, de taille of de leeftijd. In haar begeleiding met het Slinc-programma staat daarom het eetpatroon centraal: zes eetmomenten per dag, ongeveer elke twee tot tweeënhalf uur, met gewone producten uit de supermarkt.
Een hoge BMI en de verleiding van pillen
Wie een BMI boven de 25 uitrekent, komt online al snel afslankpillen tegen: eetlustremmers, fatblockers, koolhydratenblockers, groene thee supplementen en combinatietabletten. Veel van die producten zijn voedingssupplementen en vallen dus niet onder de regels voor geneesmiddelen, ook als de verpakking op een medicijn lijkt. Dat vraagt om een kritische blik. De NVWA heeft producten uit de handel gehaald waarin illegaal sibutramine was verwerkt, en ook legale ingrediënten kunnen bijwerkingen geven, zoals buikkramp bij appelazijncapsules of slecht slapen door guarana.
Op rachelhulshof.nl staat een uitgebreid overzicht van die soorten afslankpillen en hun risico's. De boodschap daar is nuchter: een wondermiddel voor snel afvallen bestaat niet, en een pil kan hooguit ondersteunen naast gezond eten en bewegen. De Slinc-supplementen Shaper en Fit zijn plantaardige voedingssupplementen, geen geneesmiddelen. Shaper bevat aminozuren, de bouwstenen van eiwitten, en Fit vitaminen en mineralen, waaronder chroom, dat bijdraagt tot het in stand houden van een normale bloedglucosespiegel.
Het getal als startpunt
De BMI is bruikbaar als eerste indicatie, niet als eindoordeel. Wie het getal gebruikt om voortgang te volgen, kan het beter eens per maand uitrekenen dan dagelijks, en het combineren met de middelomtrek en hoe kleding zit. Bij een BMI onder de 18,5 of boven de 30, of bij twijfel over de eigen gezondheid, is een gesprek met de huisarts een logische eerste stap.